De verplichting om een energielabel te hebben geldt vanaf vandaag ook voor rijksmonumenten. Uit een inventarisatie van het Rijksvastgoedbedrijf en het Rijksmonumentennetwerk blijkt dat slechts 20% van de beschermde gebouwen momenteel over een geldig energielabel beschikt.
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties reageert: “Beschermd erfgoed moet ook in de transitie naar een duurzamer Nederland mee kunnen. De verplichting maakt duidelijk welke kansen er zijn voor energiebesparing, terwijl we tegelijkertijd zorgvuldig met monumentale waarden omgaan.” De regeling bevat uitzonderingen en maatwerkprocedures voor panden waar ingrepen het monumentale karakter kunnen schaden.
Waarom veel monumenten nog geen label hebben
– Complexiteit: monumentale panden vragen vaak maatwerkoplossingen en specialistische berekeningen voor een betrouwbaar label.
– Onbekendheid en kosten: eigenaren, veelal particulieren of kleine organisaties, zijn niet altijd op de hoogte van de nieuwe verplichting of schrikken van de kosten.
– Toegankelijkheid van informatie: historische bouwtekeningen ontbreken geregeld, wat het opstellen van een label bemoeilijkt.
Wat betekent de verplichting praktisch?
– Eigenaren moeten bij verkoop of verhuur een energieprestatiecertificaat (energielabel) overleggen.
– Inspecties en berekeningen worden uitgevoerd door gecertificeerde adviseurs die rekening houden met monumentale waarden.
– Bij niet-naleving kunnen boetes volgen; in eerste fase ligt de nadruk op voorlichting en handhaving op risico- en prioriteitsbasis.
Reacties uit de praktijk
Monumenteneigenarenorganisaties benadrukken het belang van subsidie en begeleiding: “Zonder gerichte financiële steun en kennisdeling blijft het voor veel eigenaren onhaalbaar,” aldus een woordvoerder. Restauratie-experts waarschuwen dat sommige standaardisolatiemaatregelen ongeschikt zijn; slimme, reversibele oplossingen en verbeteringen aan installaties worden aanbevolen.
Vervolgstappen
De overheid kondigt voorlichtingscampagnes en een subsidieregeling aan om eigenaren te ondersteunen bij het verkrijgen van energielabels en het uitvoeren van passende verbeteringen. Inspecties en handhaving worden in de eerste jaren gefaseerd ingevoerd, met prioriteit voor monumenten die verkocht of verhuurd worden.
Kortom: de nieuwe verplichting moet de verduurzaming van rijksmonumenten versnellen, maar effectief resultaat hangt af van gerichte ondersteuning, maatwerkoplossingen en bewustwording onder eigenaren.